Podczas 18. Międzynarodowych Targów Książki w Krakowie miałam okazję spotkać się z jedną z moich ulubionych pisarek młodego pokolenia, czyli z Martą Trzeciak. Byłam pewna, że ktoś, kto tworzy tak oryginalne historie, jak te spisane na kartach powieści "Inframundo" oraz "Bliżej Dalej", nie może być przeciętną osobą. Nie pomyliłam się! Jeżeli wciąż nie mieliście okazji zapoznać się z jej twórczością, to serdecznie do tego zachęcam! Warto.
O MARCIE TRZECIAK: Pisarz, naukowiec, refleksyjny żartowniś. Pracowała w fastfoodzie, leczyła zwierzęta w ZOO, sprzedawała gazety, badała mięso w rzeźni. Obecnie prowadzi warsztaty kreatywnego pisania i myślenia, robi doktorat na międzywydziałowych studiach, pisze w nurcie realizmu magicznego. Stypendystka Stypendium Kulturalnego Miasta Gdańska 2013.
BLOG AUTORKI: http://matrzeciak.blogspot.com/
MOJA RELACJA Z TARGÓW KSIĄŻKI: KLIK
Esa: W 2012 roku polscy
czytelnicy otrzymali szansę zapoznania się z Pani twórczością. Na rynku
wydawniczym pojawiła się wówczas powieść o tajemniczym tytule „Inframundo”,
której jest Pani autorką . Kilka miesięcy temu, dzięki książce „Bliżej Dalej”, mogliśmy po raz kolejny przenieść się do niesamowitego świata, w którym to, co
wysnute z marzeń i snów miesza się z tym, co prawdziwe. Skąd wzięła się u Pani
potrzeba pisania?
Marta Trzeciak: To nawet nie jest potrzeba.
To przymus. Absolutny przymus. Po prostu nie da się inaczej. Piszę właściwie
odkąd pamiętam. Kiedy miałam siedem lat tworzyłam różne historyjki o pieskach i
kotkach. O wszystkim tym, co mnie wtedy interesowało. Później próbowałam nie
pisać, ale okazało się, że nie potrafię od tego uciec. Chyba nie przesadzę jeżeli powiem, że to jest silniejsze ode mnie. W mojej głowie rodzi się jakiś
pomysł i nie daje mi usiedzieć spokojnie w jednym miejscu. Domaga się przelania
na papier. Generalnie najpierw pojawia się bohater, a dopiero później wokół
niego powstaje cała historia. W przypadku „Bliżej Dalej” taką bohaterką była
Rita, która bardzo mocno kopnęła mnie w głowę. W jakiś sposób to wszystko jest
niezależne ode mnie.
Esa: Wydaje mi
się, że Rita jest jedną z bardziej wyrazistych postaci powieści.
Marta Trzeciak: Tak. To prawda. Co ciekawe
jest to bohaterka, która wśród czytelników budzi mieszane uczucia. Wiadomo, że
jest troszeczkę przerysowana, ale taki był mój cel. Chciałam pokazać, że
głęboko w środku, pod płaszczem silnej, niezależnej kobiety kryje się krucha,
zagubiona osoba.
Esa: Bohaterowie
Pani książek są bardzo… ekscentryczni, nietuzinkowi, oryginalni. Rozumiem, że w
życiu codziennym również otacza się Pani takimi osobami?
Marta Trzeciak: Muszę przyznać, że tak jest
(śmiech). Wiadomo, że w jakiś sposób
wszystko, co spotyka nas w życiu, wpływa na naszą twórczość. Oczywiście nie jest
tak, że spotykam człowieka i myślę sobie – „Opiszę go! Będzie jednym z
bohaterów mojej książki!”. Prawdę mówiąc to byłoby przerażające i nie wiem, czy
ktokolwiek chciałby mnie znać! Tym
bardziej, że ostatnio zdałam sobie sprawę z tego, że wszyscy moi bohaterowie
mają jakiegoś bzika. Niby wszystko jest z nimi w porządku, ale jednak w pewnym
momencie uświadamiamy sobie, że nie do końca.
Marta Trzeciak: To, co Pani mówi jest
bardzo ciekawe. Część czytelników „Bliżej Dalej” twierdzi, że Adalena to ich
ulubiona bohaterka. Właśnie dlatego, że jest taka… zaskakująca. Inni natomiast
przyznają się, że nie mogą jej słuchać, że wydaje się im taka „rozlazła”. Nie
potrafią zrozumieć jak Adalena może na to pozwalać, bo przecież
powinna wyrzucić te kobiety za drzwi! Dobrze jest być zdrowym i mieć wszystko
na swoim miejscu, ale prawda jest taka, że dopiero anomalie sprawiają, że robi
się interesująco. Wydaje mi się, że podobnie jest z książką. Przynajmniej z
moimi książkami. Zachowuję pewne prawidła, które od zarania dziejów rządzą
światem, jednak nie boję się wychodzić poza nie. Kiedy patrzymy na idących
chodnikiem ludzi, to wydaje nam się, że
wszyscy oni są do siebie w jakimś stopniu podobni. Są normalni. Kiedy spędzimy
z nimi trochę więcej czasu, to zaczynamy dostrzegać, że niektóre z ich zachowań są… dziwne, wręcz denerwujące. Paradoksalnie dopiero wtedy jesteśmy w
stanie ich pokochać. Fascynują nas w drugim człowieku właśnie takie anomalie.
Zarówno w „Inframundo”, jak i w „Bliżej Dalej” jest ich sporo.
Esa: Rzeczywiście.
Greta, którą mogliśmy poznać na kartach
powieści „Inframundo” rozmawia z bohaterami starych filmów, a Rita, Stella i
Matylda z „Bliżej Dalej” nie tworzą typowej rodziny. Anomalią jest również ich
ojciec…
Marta Trzeciak: To prawda, ale każdy ma
swoje ulubione momenty. Nie zdradzajmy czytelnikom zbyt wiele… W każdym razie na
kartach moich książek pojawiają się bohaterowie, którym jesteśmy w stanie
wybaczyć całe zło. Właśnie dlatego, że są tak… niezwykli. Wydaje mi się, że
ludzie, którzy mają jakieś tam zboczenia, są ciekawsi.
Esa: Historie
opisane w Pani książkach nie są „typowe”. Zaskakują. Pewnie pojawiają się na ich temat również negatywne opinie…
Marta Trzeciak: Oczywiście, że tak. Proszę
spróbować wyobrazić sobie, że zakłada Pani na pogrzeb czerwoną sukienkę. Nie
obchodzą Panią w tym momencie normy społeczne czy opinie cioć i babć. Robi to
Pani dla tego nieboszczyka. Podobnie jest z pisaniem książki. Wbrew pozorom negatywne opinie mnie cieszą,
bo są znakiem, że danego człowieka zainteresowałam, zmusiłam do myślenia. Zna
Pani filmy Davida Lyncha? Można je kochać, albo nienawidzić. Ja jego filmy
kocham, co nie oznacza, że wszystkie mi się podobają.
Esa: Ma Pani
swojego mistrza? Pisarza, który oddziałuje na Pani twórczość?
Marta Trzeciak: Mam kogoś takiego, ale
nawet nie śmiem określać go mianem swojego mistrza. To Gabriel Garcia Marquez.
Nie staram się naśladować sposobu, w jaki pisze, bo każdy robi to trochę
inaczej. Mam jego książki w swojej biblioteczce, ale nie
stawiam ich obok moich własnych. Ludzie dzielą się na tych, którzy przepadają
za jego powieścią „Sto lat samotności” oraz na takich, którzy nie rozumieją jej
fenomenu. Według mnie ta książka jest nudna, ale zarazem właśnie fenomenalna. Marquez pisze w nurcie realizmu magicznego.
Nigdy nie stara się wszystkiego wyjaśniać. Pozostawia dużo miejsca na domysły…
Esa: Realizm magiczny. Pani również pisze w tym nurcie.
Marta Trzeciak: To nie jest tak, że kiedy
zabierałam się do pisania mojej debiutanckiej powieści, to pomyślałam sobie – „Ta
książka będzie utrzymana w nurcie realizmu magicznego”. Na dobrą sprawę dopiero
niedawno zdałam sobie sprawę z tego, że piszę w jakimś nurcie…
Esa: Skoro
jesteśmy przy pisaniu… Ostatnio przeczytałam, że Marek Krajewski wstaje o
szóstej rano i głośno czyta to, co napisał poprzedniego dnia, ponieważ dzięki
temu łatwiej wchodzi w rytm powieści. Po sześciu godzinach, choćby był w
połowie zdania, przerywa pisanie. Jak to wygląda u Pani?
Marta Trzeciak: U mnie wygląda to zupełnie
inaczej. Pisać w taki sposób, w jaki robi to pan Krajewski chyba nie dałabym
rady. Wydaje mi się, że jeżeli ktoś jest bardziej… konkretny, to u niego coś
takiego się sprawdza, ale w moim przypadku pisanie podlega silnym emocjom.
Jeżeli czuję, że w mojej głowie narodziła się jakaś historia, to ją zapisuję.
Jeżeli nie, to nie. Najlepiej pisze mi się pierwszą stronę, bo wtedy mam
najwięcej pomysłów.
Marta Trzeciak: Coś w tym jest. Nawet
jeżeli pomysły rozsadzają mi głowę, to muszę pamiętać o tym, że czytelnik o
większości z nich pewnie nigdy się nie dowie. Często myślę sobie – „A może
lepiej będzie napisać o tym później? Czy może jednak w tym miejscu?”. Nie robię
tak, że siadam do pisania książki dopiero wtedy, kiedy mam kompletny pomysł.
Może dlatego bohaterowie moich powieści tak często mnie zaskakują… Mówią mi – „Zrób
tak.” i nie mam wyjścia. Każda z moich książek wygląda zupełnie
inaczej, niż ją sobie zaplanowałam.
Esa: Kiedy
zaczynasz pisać, to musisz mieć absolutną ciszę, czy jesteś w stanie tworzyć
nowe historie na przykład w jakiejś knajpce?
Marta Trzeciak: Zdecydowanie bardziej wolę
tłok, ale przyznam, że to wymagało wyćwiczenia. „Inframundo” zaczęłam pisać
jeszcze kiedy byłam na studiach. Wtedy najchętniej zamykałam się w pokoju i nie
daj Boże, kiedy ktoś do niego wszedł! Teraz nie mam z tym problemu. Mogę w
takich warunkach pracować. Lubię usiąść w jakiejś knajpce i popisać.
Esa: Jak
reagowali Pani znajomi, kiedy dowiedzieli się, że zamierza Pani wydać książkę?
Marta Trzeciak: Mówili: „Co? Książkę? Aaaa
dobra – to Trzeciak. Niech sobie pisze…”. Pisałam właściwie od zawsze. Odkąd
pamiętam coś tam sobie bazgrałam, więc w jakimś stopniu wszyscy się do tego
przyzwyczaili.
Esa: Jak to jest
w Polsce z wydaniem książki, jeżeli ktoś jest kompletnie nieznany?
Marta Trzeciak: Zależy, co jest dla takiej
osoby celem. Wydanie książki to dopiero połowa drogi. To jest w zasadzie
początek drogi. Nasze czasy dają dużo możliwości, ale jednocześnie bardzo
wszystko utrudniają. Jeżeli chce się, żeby książka była czytana, to trzeba nad
dotarciem do potencjalnych czytelników pracować. Jasne, że zdarza się, że ktoś
coś wyda i nagle stanie się popularny. Debiut roku i tak dalej, ale jednak to
pojedyncze przypadki. W każdym razie trzeba starać się być coraz lepszym w tym,
w czym się dobrze czuje. Nie ma dwóch takich samych pisarzy. Ktoś może myśleć
inaczej niż ja, ale nie oznacza to, że jest gorszy.
Esa: Na okładkach
„Inframundo” oraz „Bliżej Dalej” figuruje Pani jako M.A. Trzeciak. Dlaczego nie
Marta Alicja Trzeciak?
Marta Trzeciak: Po imieniu mówią mi osoby,
które mnie nie znają. Moi bliscy zwracają się do mnie właśnie po nazwisku.
Trzeciak to, Trzeciak tamto. Kiedy miałam wydać książkę, niewiele zastanawiając się podpisałam się… Trzeciak. Po jakimś czasie doszłam jednak do
wniosku, że wygląda to trochę dziwnie. Stąd to „M.A.”. Oczywiście zdaję sobie
sprawę z tego, że często czytelnicy zastanawiają się, czy jestem kobietą, czy
mężczyzną, ale sama się o to prosiłam…
Esa: To pasuje do
opisywanego przez Panią świata, który jest przecież bardzo tajemniczy. Mam
nadzieję, że każda kolejna wydana przez Panią książka zyska sobie jeszcze
szersze grono czytelników, a nasza rozmowa zachęci tych, którzy jeszcze Pani książek nie mieli okazji przeczytać, do nadrobienia zaległości.
Marta Trzeciak: Również mam taką nadzieję! :)
Poniżej zamieszczam linki do moich wideorecenzji powieści Pani Marty Trzeciak - "Inframundo" oraz "Bliżej dalej" :).
